Duc Studio: Vượt Không, Gặp Thời

Ai đã từng đi Đà Lạt, mà không say giữa khí trời dịu dàng, không cúi xuống giữa thung lũng hoa thả trôi tất cả để bơi trước gió, để mơ một giấc, không phải trong ban đêm mà là giữa ban ngày, khi hơi sương còn phủ mờ nửa con dốc?

Đây là Đừng Ngại Nói Lời Yêu, dừng chân nơi thành phố mù sương, để lắng nghe và chụp thấu những phức cảm mong manh còn vương quanh đây, qua tà áo dài của Duc Studio. Cùng cô mẫu Gumn Phan Nghi, chúng tôi chọn hồ Xuân Hương làm phông nền cho cuộc đối thoại không lời bóc tách những điều con tim chẳng dễ thổ lộ.

Hồ Xuân Hương là một hồ nước nhân tạo nằm giữa trung tâm Đà Lạt, nơi mà ai từng ghé Đà Lạt cũng ít nhất một lần dừng lại. Nó được người Pháp đắp đập thành hồ vào đầu thế kỷ hai mươi trong cuộc “trốn chạy” khỏi cái nóng phương Nam; họ đã thực sự mơ về một miền nghỉ dưỡng mang hơi của một ‘Paris thu nhỏ’ giữa cao nguyên Lang Bian. Có năm, cơn bão lớn tràn qua cao nguyên, cuốn vỡ cả con đập, nhưng rồi được xây lại sau đó.

Gumn Phan Nghi diện một áo dài với hoạ tiết xăm toàn thân trên nền vải đỏ tươi từ Duc Studio — táo bạo, dữ dội, phản chiếu những va vấp cuộc đời người thiết kế nó, nhưng chính vì đã đối diện với nỗi đau nhớ và tình yêu, bóng dáng nó có sự dịu dàng len lỏi trong sự tỉnh thức về những thứ chân chất còn sót lại. Gumn đi quanh hồ và công viên Ánh Sáng. Tính Gumn lạnh, hệt như gió Đà Lạt, nhưng trong ánh mắt ấy tôi thấy sự dịu ẩn sâu giống áo dài cô đang mặc, giữa họ là sự giao thoa giữa khao khát và kìm nén.

Đà Lạt Chiều Thẳng Đứng

Cái tên là phiên bản khác của Mùa Hè Chiều Thẳng Đứng. Người người đến Đà Lạt không hẳn để tìm, mà để trốn. Lác đác người qua, đâu đây, tôi bắt gặp bóng của nhân vật Quốc trong phim, người đàn ông chỉ chụp lá cây vì sợ khuôn mặt người. Anh sợ ánh nhìn, sợ cảm xúc, sợ bị kéo trở lại đời sống nơi mọi thứ đều có trọng lượng. Giấc mơ về vùng biển đơn độc không bóng người là một cách anh tìm giải thoát. Quốc không rời đi, cũng chẳng thực sự ở lại; anh treo mình giữa sáng và chiều, giữa muốn yêu và sợ tổn thương, giữa hiện hữu và tan biến – bản chất thật của sự trốn tránh.

Rồi nhìn qua những chiếc thuyền đạp vịt hồ Xuân Hương kia cũng giống những linh hồn đang tìm cách rời bờ. Nó sẽ trôi xa dần vào mù khói mà không biết mình sẽ thực sự di chuyển hay chỉ đang quay vòng trong một quỹ đạo quen thuộc. Họ trốn, nhưng những gì họ sợ nhất vẫn ẩn hiện sau lớp sương mù, đó là những nhà giam không thuộc phạm trù vật chất.

Dòng chảy thời gian đan xen vào chiều không gian, như các nhà bác học đã khám phá. Ai biết mình có thứ sợ hoặc khao khát nhưng luôn trốn tránh, và tự hỏi nếu dòng chảy không-thể-dừng ấy đủ từ bi, liệu nó có thể cuộn lại, bẻ cong khoảng cách giữa hai thứ song song, để rồi một khúc quanh nào đó, hai đường tưởng như mãi không gặp lại chạm nhau?

Pháp sư Howl

Tôi nhớ đến bộ phim tuổi thơ Lâu đài bay của pháp sư Howl. Tựa như Đà Lạt, lâu đài của Howl là nơi lui tới cho những kẻ sợ phải đối diện. Howl bay giữa những tầng mây, chuyển chỗ liên tục, như thể nếu đứng yên quá lâu, nỗi sợ sẽ tìm thấy anh. Trong sương Đà Lạt, ai cũng có thể là Howl, cũng có thể biến mất một lúc, cũng có thể giả vờ mình đang được yên bình. Chỉ khác là, ở đây, thay vì một tòa lâu đài biết đi, chúng ta có những căn homestay, những quán cà phê nằm trên triền dốc, và một hồ nước mang tên Xuân Hương.

Ai hãy lặng thinh chớ nói nhiều
Để nghe dưới nước đáy hồ reo
Để nghe tơ liễu run trong gió
Và để nghe trời giải nghĩa yêu

(Hàn Mặc Tử viết bài thơ cho hồ Xuân Hương)

Và rồi, không biết từ đâu, xuất hiện những xúc tác khiến ta có can đảm đối diện. Như Sophie đối với Howl, như những người ta gặp, những điều xảy đến, xuất hiện không báo trước giữa mù sương, khiến ta chùng lại, hít sâu, và nhận ra rằng mình có thể đối diện và khơi lên dũng khí mà ta tưởng đã mất.

“Trong khoảnh khắc ấy, trốn tránh không còn là điểm cuối, mà là một chặng đường dẫn tới khả năng đối diện và cảm nhận rõ ràng hơn chính mình.”

Trong sương mù và gió lạnh Đà Lạt, mọi thứ trở nên mờ nhạt, khiến người ta tưởng mình đang trốn. Sương không chỉ là hiện tượng khí tượng, nó như tấm gương của vô thức, chiếu những điều bị kìm nén đang lặng lẽ lan ra. Ta tưởng mình lạc trong mờ ảo, nhưng thực ra sương đang vẽ lại hình bóng những nỗi sợ ta chưa từng dám đối diện, dẫn ta vòng quanh để cuối cùng gặp lại chính điều mình chưa dám gọi tên.

Đà Lạt cho tôi thấy yêu, đối diện và trốn đều là những nhịp điệu không thể tách rời của một trái tim đang cố sống trọn vẹn. Trốn, ở một khía cạnh nào đó, không phải để bỏ chạy, mà để lắng nghe, cảm nhận và tích lũy can đảm cho những bước chân buộc phải đối mặt với chính mình.

Trong giấc mộng, tôi thấy một con ngựa nâu có đốm trắng trước đầu. Tôi cố tiếp cận nó, khoảng cách dần rút xuống hai mươi centi-mét, nó cười khỉnh tôi một vố đau điếng. Gần nhất nhưng cũng xa nhất từng chạm đến.

“Đừng Ngại Nói Lời Yêu” là hành trình sáng tạo liên ngành đầu tiên tại Việt Nam, mở ra không gian gặp gỡ giữa thời trang, kiến trúc, nghệ thuật, khoa học và xã hội học. Mùa 1 (2025) chọn áo dài làm trung tâm để gửi một lời yêu từ Việt Nam ra thế giới. “Lời Yêu Đời” là chuỗi thử nghiệm tương tác của DNNLY khi đặt áo dài vào bối cảnh các công viên Việt Nam để chia sẻ lời yêu đến với mọi người.

*Vượt Không (Beyond Proximity): “Không” ở đây không chỉ là không gian (Đà Lạt, sương mù, khoảng cách) mà còn là trạng thái tâm lý của sự trốn tránh, của nỗi sợ hãi và khoảng cách mà ta tự đặt ra với chính mình hoặc với tình yêu. “Vượt Không” là quá trình nội tâm hóa, là sự chuẩn bị lặng thầm, hay việc bơi lội trong chính cái khoảng không vô định ấy để tích lũy can đảm.

Gặp Thời (There’s Time): “Thời” là thời điểm chín muồi, là cơ hội, là khoảnh khắc mà dòng chảy thời gian đủ từ bi để bẻ cong khoảng cách. “Gặp Thời” nghĩa là khoảnh khắc mà sự chuẩn bị nội tâm (Vượt Không) giao thoa với một xúc tác bên ngoài (như Sophie hay một người ta gặp), cho phép ta chuyển hóa từ trốn tránh sang đối diện.