(Eng)
The emergence of AI did not happen overnight. From the very moment the foundations of technology and the digital realm were laid, subtle shifts began to take place—shifts that have since gained such momentum that AI now occupies a central place in our collective consciousness.
In East Asian culture, there is a saying:
Favorable circumstances cultivate Virtue;
Adversity tempers the Mind.
Within this cultural framework, the roles of “Virtue” and “Mind” are essential for navigating and overcoming the various stages of life. In this context, the rise of AI presents both a challenge and an opportunity—an invitation to reflect upon ourselves and the evolution of our society. It prompts us to re-examine the balance we may have drifted away from, and to gradually cultivate the necessary life skills. While these skills are not new, they may prove challenging for modern individuals, as many have eroded or faded away in an era where technology has come to dominate so much of our daily lives.
One day, while returning to the countryside and my grandmother’s home, I found her hand-copying books—a task she performed by hand simply because she did not know how to use a word processor. This encounter inadvertently revealed a personal weakness of mine, serving as a sign that it was time to consider a “restoration”—a process of rebuilding my own resilience and developing strategies to limit the encroachment of digital technology upon my life.
Driven by these concerns, a program exploring soft skills in the age of AI was launched as a pilot initiative within ChiLab.
So, which skills are we focusing on?
By observing the older generation, we seek to learn from the qualities and capabilities that we—as modern young people—are gradually losing. Our journey involves examining everything from Vietnamese folklore and traditional folk poetry (*ca dao*) to classical literature and the works of earlier generations. We also explore the deep-rooted connections between culture and the natural world, aiming to rediscover the skills that the Vietnamese people once mastered—skills that have since faded among today’s youth.
Consider this excerpt from the folk song “Lý Áo Vá Quàng”:
“Đố ai kiếm được cái vảy con cá trê vàngCái gan là con tép bạcMấy ngàn là anh cũng muaÔ là ô áo da vàng ô a i iChẳng thương cái cổ cái cổ em có hột xoànThương em áo vá chẻn vá quàng thân tứ thânÔ là ô áo da quàng ô a i i”
Several notable skills can be identified from the excerpt:
– A keen ability to observe the natural world: references to the “golden catfish” and the “silvery shrimp.”
– A sense of humor: mentions of “scales on a golden catfish” (which has no scales) and the “liver of a silvery shrimp” (which has no liver).
– A thoughtful, sensible, and mature perspective on love: valuing a person not for material adornments—like a diamond necklace—but for their humble, patched clothing.
– A charming, graceful way of navigating emotions, revealing a rich inner life that flourishes despite a lack of material wealth.
Faced with these inherent capacities of a traditional farmer, those of us living in a world of modern material abundance might ask: how can we, too, cultivate the grace to live with love, wisdom, and harmony alongside nature? Naturally, this is not a transformation that happens overnight; rather, it requires a gradual, incremental practice woven into our daily lives, aimed at two primary goals:
Restoring our ability to observe and connect with the natural world.
Learning to engage with tools and technological devices in a way that aligns with their true nature—ensuring we do not become so dependent on technology that it is too late to turn back.
Developing multi-material craftsmanship skills.
ChiLab’s pilot initiative proposes the following two areas of focus, explored through workshops we have conducted with a group of young participants:
Workshop 1:
TEXTURES OF YOUR SOUL- A SMALL WINDOW FRAME.
Part 1: Classical Vietnamese Poetry
Participants are asked to prepare two poems by classical Vietnamese poets. Through these works, the interplay between culture, landscape, and the poet’s ideals is revealed—offering insight into how one might observe the environment and translate those observations into creative work. It is here that culture finds vivid expression, rooted in the natural world. Participants will hand-write these poems, keeping their selections private.
During the workshop, participants will share the poems and the classical poets they have chosen, exchanging knowledge within the group. Afterward, all the handwritten poems will be placed into a sealed box, from which each person will draw one. This serves as an exchange of handwritten poetry, allowing each participant to keep a memento—a poem penned by someone else in the workshop circle.
Part 2: Paper-Cutting Craft – Creating Window Frames
Using the poem they have drawn, participants will combine the verses with observations of the structures and characteristics of window frames found throughout the urban landscape. They will then craft paper window frames, weaving the essence of the poem together with their own manual artistry. By the end of the workshop, each paper window frame will be paired with its corresponding poem.
 |
 |
Workshop 2:
PHOTOGRAPHY
A discussion on multidisciplinary skills through the practice of documentary and fine-art photography.
What is photography, and how can it help us recover certain skills that have faded over time? In this era of AI, might individuals feel hesitant to engage with photography? This session explores a selection of projects curated by ChiLab to examine the objective perspective of photography—and to consider how contemporary photography has begun to drift from its core essence, showing signs of merging with AI.
The discussion, framed by the book *100 Ideas that Changed Photography* (by Mary Warner Marien), explores the concepts that have shaped the medium, offering an objective view of how photography originated and evolved.
Is photography merely about the resulting image, or is it a complex, dynamic analysis involving the interplay between the photographer, the equipment, and the subject being captured?
Next is Susan Sontag’s seminal collection of essays, *On Photography*, which offers an objective perspective on the risks inherent in the act of photographing. It explores how to develop a photographic process that balances the photographer’s own ethical values—respecting objective truth, expressing personal emotion, and safeguarding subjects—so as not to instrumentalize them for one’s own ambitions. When engaging with photography, it is all too easy to fall into certain psychological pitfalls.
*Long Time No See*, a book produced by ChiLab, provides a foundational look at photographic techniques. It encourages users to explore the capabilities of their equipment and the creative process, ultimately revealing photography as a means of self-discovery—a way to understand oneself at different stages of life and to perceive the surrounding environment, from sweeping vistas down to the smallest, easily overlooked details, such as a single screw tucked away in a corner.
Other books examine how documentary photography intersects with various artistic disciplines, bridging the gap between objective reality and the photographer’s subjective experience. In doing so, they foster the development of multimedia skills essential for both observation and artistic practice.
(Việt)
Sự xuất hiện của AI không phải là một sớm một chiều. Ngay từ những viên gạch đầu tiên của công nghệ và kỹ thuật số được hình thành, những sự thay đổi âm thầm đã diễn ra và mạnh mẽ tạo ra sự hiện hữu chiếm lấy tâm trí của chúng ta trong những năm gần đây.
Trong văn hóa Á Đông có câu:
Thuận cảnh luyện Đức
Nghịch cảnh luyện Tâm.
Có thể nhìn nhận vai trò của Đức và Tâm trong cách đối diện và vượt qua những giai đoạn của đời người trong văn hóa Á Đông. Trong tiến trình này, sự trỗi dậy của AI vừa là thử thách, nhưng cũng đồng thời là cơ hội để chúng ta nhìn lại chính bản thân mình và sự phát triển của xã hội, truy vấn lại điểm cân bằng mà chúng ta đã lệch ra khỏi nó, từ đó dần dần chuẩn bị những kỹ năng sống cần thiết, những kỹ năng này dù không mới mẽ nhưng đối với người hiện đại có thể là thử thách khi một số kỹ năng đã bị xói mòn và mai một khi công nghệ chiếm lấy phần lớn đời sống.
Một ngày nọ, khi về lại vùng quê và mái nhà của bà tôi. Bà vẫn đang viết tay, chép lại các cuốn sách vì không biết đánh văn bản. Điều này vô tình giúp tôi nhận ra, điểm yếu của bản thân mà tôi gặp phải, một điềm báo hiệu rằng, đến lúc tôi cần suy nghĩ để bước vào một cuộc “Phục Hồi” về khả năng chịu đựng và chiến lược hạn chế sự tác động của kỹ thuật số đối với cuộc sống mình.
Chính vì những mối quan tâm trên, chương trình bàn luận về kỹ năng mềm trong thời đại AI được đưa vào thử nghiệm trong ChiLab.
Vậy những kỹ năng nào mà chúng tôi quan tâm?
Thông qua việc quan sát thế hệ trước, để học hỏi những phẩm chất và khả năng của họ mà chúng tôi—những người trẻ hiện đại đang dần mai một về kỹ năng. Hành trình này, truy vấn từ góc nhìn văn học dân gian, ca dao Việt Nam cho đến văn học Trung Đại và văn học của các tác giả thế hệ trước; tiếp đến các khám phá về mối liên hệ giữa văn hóa và tự nhiên để hiểu về các kỹ năng đã từng phát triển thuần thục của người Việt mà hiện tại người trẻ đã mai một đi.
Quan sát một đoạn bài hát Lý Áo Vá Quàng:
Đối diện trước các khả năng này của một người nông dân ngày xưa, chúng ta dù trong sự hiện đại của vật chất, tự hỏi rằng, làm sao để mình có thể duyên dáng để sống một cách yêu thương, trí tuệ và hài hòa tự nhiên như vậy? Tất nhiên, tiến trình này không thể là ngày một ngày hai, mà giống như sự tập luyện dần dần từng chút nhỏ trong đời sống mỗi ngày để nhằm hai mục đích:
- Khôi phục lại khả năng quan sát và kết nối với tự nhiên
- Dần dần biết cách sử dụng công cụ và thiết bị công nghệ theo bản chất của nó để không bị lệ thuộc vào công nghệ đến mức quá trễ.
- Kỹ năng thủ công đa chất liệu.
Chương trình thử nghiệm nhỏ của ChiLab đề xuất hai nội dung sau, thông qua hai Workshop mà chúng tôi đã thực hiện với một số bạn trẻ tham dự:
Workshop 1:
HỌA TIẾT TÂM HỒN – KHUNG CỬA NHỎ.
Phần 1: Thơ Trung Đại Việt Nam
Người tham dự sẽ chuẩn bị hai bài thơ từ các nhà thơ Trung Đại Việt Nam. Thông qua các bài thơ này, sự gắn kết giữa văn hóa, cảnh vật, lý tưởng của nhà thơ được bộc lộ và khơi gợi những kỹ năng về cách quan sát cảnh quan để đưa vào tác phẩm. Cũng từ đây, văn hóa được biểu lộ sinh động khi có nền tảng của tự nhiên. Người tham dự sẽ viết tay các bài thơ này và giữ bí mật về sự lựa chọn của mỗi người.
Trong buổi gặp mặt tại workshop, người tham dự sẽ chia sẻ về bài thơ mà họ chọn và tác giả thơ Trung Đại mà họ chọn. Từ đó chia sẻ kiến thức cho nhau thông qua vòng tròn của người tham dự. Sau đó, tất cả các bài thơ viết tay được bỏ vào trong hộp kín và mỗi người sẽ lần lượt bốc một bài thơ. Đây là một hình thức trao thơ viết tay cho nhau, và mỗi người sẽ giữ kỷ niệm bài thơ viết tay từ một người nào đó trong vòng tròn của Workshop.
Phần 2: Thủ công khắc giấy tạo hình khung cửa sổ.
Từ bài thơ mà mỗi người bốc được, người tham gia sẽ kết hợp giữa bài thơ và quan sát kết cấu, tính chất của những khung cửa sổ hiện diện xung quanh đô thị, từ đó tạo hình những khung cửa bằng giấy để lồng ghép hồn của bài thơ và kỹ năng làm thủ công của mỗi người. Kết thúc workshop, các khung cửa bằng giấy sẽ đi cùng với mỗi bài thơ tương thích.
Workshop 2:
NHIẾP ẢNH
Thảo luận về đa kỹ năng thông qua thực hành nhiếp ảnh tài liệu kết hợp nhiếp ảnh nghệ thuật.
Nhiếp ảnh là gì và nhiếp ảnh cần thiết với chúng ta ra sao trong khả năng phục hồi một số kỹ năng đã mai một. Trước thời đại AI, liệu rằng người tham dự có e ngại khi dấn thân vào Nhiếp ảnh. Buổi chia sẻ này tập trung vào một vòng tròn các dự án mà ChiLab chọn để thảo luận về góc nhìn khách quan của nhiếp ảnh và cách mà nhiếp ảnh hiện đại đã mang trong mình những dấu hiệu rời xa bản chất của nhiếp ảnh và có dấu hiệu hòa tan với AI.
Thảo luận của ChiLab bắt đầu từ cuốn sách (100 Ideas that Changed Photography- Mary Warner Marien), ý tưởng đã thay đổi nhiếp ảnh, hình thành góc nhìn khách quan về cách mà nhiếp ảnh đã hình thành và biến chuyển ra sao.
Có phải nhiếp ảnh chỉ là hình ảnh hay nhiếp ảnh là sự phân tích phức tạp biến thiên giữa: người sử dụng phương tiện máy ảnh; thiết bị chụp ảnh; đối tượng được chụp.
Cuốn sách tiếp theo là tiểu luận nổi bật của Susan Sontag: “Bàn về nhiếp ảnh- On Photography” để đưa ra sự nhìn nhận khách quan về những rủi ro mà người chụp ảnh có thể đối diện khi sử dụng thiết bị này. Và xây dựng quy trình nhiếp ảnh thế nào để cân bằng được giá trị đạo đức của chính tác giả, tôn trọng sự thật khách quan, trình bày cảm xúc, bảo vệ và không biến đối tượng thành công cụ hóa cho tham vọng của chính mình. Những vết trượt về tâm lý rất dễ bị sa vào khi dấn thân vào nhiếp ảnh.
Cuốn sách “Long Time No See”- cuốn sách bởi ChiLab thực hiện để chia sẻ cơ bản về kỹ thuật nhiếp ảnh khi người dùng phương tiện cần nghiên cứu về các khả năng của thiết bị chụp, quá trình thực hiện và từ đó dẫn đến một khả năng của Nhiếp Ảnh là phương pháp để hiểu chính bản thân mình trong từng giai đoạn và cảm nhận không gian xung quanh từ đại cảnh đến những đối tượng nhỏ bé có thể bỏ qua dễ dàng như một chiếc ốc vít trong góc nhà,…
Một số cuốn sách khác về cách mà Nhiếp Ảnh Tài Liệu kết hợp cùng các lĩnh vực nghệ thuật khác để tạo ra sự giao thoa giữa thực tế và cảm nhận của tác giả. Từ đó hình thành kỹ năng đa phương tiện trong thực hành quan sát và nghệ thuật.
ChiLab xin cảm ơn bạn đọc.
